ASPAT (STROBİLOS) VE TERRITORIUMUNDA ARKEOLOJİK

PARK YÖNETİMİ VE ANTİK TARIM ALANLARINDA

AGRO-TURİZM PLANLAMASI

             Günümüz modern dünyasında doğa ve insan emeğinin ürünü olan, tüm insanlığın ortak mirası olarak kabul edilen, doğal ve kültürel değerlerin korunarak gelecek kuşaklara ulaştırılması amaçlanmıştır.

            Uluslararası ortamda giderek önem kazanan içerdiği arkeolojik, doğal ve ekolojik değerleri ile önemli bir kıyı yerleşimi olan, Bodrum yarımadasındaki “Aspat (Strobilos) ve Territoriumu”nda, alanın sahip olduğu tarihsel, doğal ve kültürel değer ve potansiyellerin bütüncülü ele alınarak sürdürülebilirliğini sağlamaya yönelik agro-turizm projesidir. 

            Karya bölgesi, özellikle zeytin, incir ve bağ yetiştiriciliği açısından dünyanın en eski bölgesi konumundadır. Orijini bugünkü Suriye ve Türkiye toprakları arasında kalan zeytinin, diğer bütün Akdeniz ülkelerine yayılımı bu bölgeden gerçekleşmiştir. Bağ yetiştiriciliğinde de bölge çok eskilere dayandığı bilinmektedir. Bu sebeple bu bölgede özellikle bu bitkilerin yetiştiriciliğinde ve ticaretinde kullanılan kültürel işlemler dünyada bilinen en eski yöntemlerdir. Arkeolojik bulgular sayesinde gün ışığına çıkarılması beklenen bu uygulamalar günümüz konvansiyonel yetiştiriciliğine alternatif olarak gelişmekte olan, başta organik yetiştiricilik olmak üzere çevre dostu sürdürülebilir tarıma da ışık tutar nitelikte olacaktır. Bunun yanında bölgede tarımsal sürdürülebilirliğin sağlanmasında organik yetiştiricilik yöntemlerinin kullanılması ve yaygınlaştırılması beklenmektedir. 

            Projenin ana konularını oluşturan tarihsel değerlerin tespiti ve bu alanların korunmasına yönelik olan bölümü arkeolog, sanat tarihçisi ve Bizantolog; doğal kaynakların tespiti ve bu kaynakların korunarak kullanımına yönelik olan bölümü biyolog ve fauna araştırmacıları tarafından; sosyo-kültürel değerlerin tespiti bu değerlerin korunarak kullanımı ve yörede yaşayanlar ile turistlerin sürece katılımına yönelik olan bölümü sosyolog ve turizm araştırmacıları; Alan sunumu, Ziyaretçi Yönetimi Değişim Analizleri, Risk Yönetimi, Kısa ve Uzun Süreçte Kültürel ve Doğal Koruma Önlem ve Uygulamaları konusunda uzman Mimar ve Mühendis; verilerin toplanması GIS uzmanı tarafından gerçekleştirilecektir. Proje ayrıca tüm araştırma ekibi desteği ile yönetim planı, fizibilite raporları ve yatırım projelerinin hazırlanmasını da ön görmektedir.

             Proje kapsamında, konusunda uzman bilim adamları tarafından kültürel miras, flora, fauna, kıyı, azmak ve karasal alanların değişimlerini saptama amacıyla gerçekleştirilecek araştırmaların başta endemik türler olmak üzere bu tür değerlere yönelik koruma önlemlerinin alınmasına da önemli katkı sağlayacağını burada belirtmeliyiz.

        Farklı türlerde geliştirilmesi mümkün olan alan yönetimi modelinin nasıl projelendirilip uygulanması gerektiği ayrı bir uzmanlık alanıdır ve henüz ülkemizde örneklerinin yaygınlaştırılamadığı görülmektedir. Bu nedenle, bu proje kapsamında, Türkiye’de uzun yıllardır tartışılan ve ürün çeşitlendirme konusunda ele alınan kültürel ve doğal zenginliklerin, “Alan Yönetimi” adı altında nasıl değerlendirilebileceği üzerinde durularak, modelin işleyişi konusunda tamamen uygulamaya dönük bir dizi mikro ölçekli önerilerin gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.

Prof. Dr. Adnan DİLER